Ngữ pháp tiếng Trung · HSK 6

Ngữ pháp HSK 6

Sắc thái khẩu ngữ, văn viết và những cặp từ gần nghĩa ở trình độ cao cấp. Tổng hợp 10 chủ điểm với 34 ví dụ kèm audio.

10 chủ điểm · 34 ví dụ · ≈ 2 phút đọc

Cấu trúc 别提多……了

Mẫu câu khẩu ngữ dùng để nhấn mạnh mức độ rất cao, gần với cách nói “khỏi phải nói là…”. Người nói thường dùng cấu trúc này để bộc lộ cảm xúc rõ rệt.

Bảng ví dụ: Cấu trúc 别提多……了
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
别提多……了biétí duō…le	Khỏi phải nói là…; nhấn mạnh mức độ rất cao	这次旅行别提多有意思了。 Zhè cì lǚxíng biétí duō yǒuyìsi le.Chuyến đi lần này thú vị khỏi phải nói.
别提多……了biétí duō…le	Khỏi phải nói là…; nhấn mạnh mức độ rất cao	看到录取通知书，她别提多高兴了。 Kàndào lùqǔ tōngzhīshū, tā biétí duō gāoxìng le.Nhìn thấy giấy báo trúng tuyển, cô ấy vui không kể xiết.

Từ gần nghĩa khác phong cách ngôn ngữ

Từ đứng trước trong mỗi cặp thường nghiêng về văn viết hoặc lối diễn đạt trang trọng; từ đứng sau phổ biến hơn trong khẩu ngữ. Khi viết một đoạn văn, nên giữ phong cách ngôn ngữ nhất quán.

Bảng ví dụ: Từ gần nghĩa khác phong cách ngôn ngữ
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
将／把jiāng／bǎ	Đưa tân ngữ lên trước động từ; 将 trang trọng hơn 把	请将申请表于周五前交到办公室。 Qǐng jiāng shēnqǐngbiǎo yú Zhōuwǔ qián jiāo dào bàngōngshì.Vui lòng nộp đơn đăng ký cho văn phòng trước thứ Sáu.
道／说dào／shuō	Nói; 道 thường gặp trong lời dẫn văn viết	她微笑着答道：“我会准时到。” Tā wēixiào zhe dá dào: “Wǒ huì zhǔnshí dào.”Cô ấy mỉm cười đáp: “Tôi sẽ đến đúng giờ.”
便／就biàn／jiù	Liền, bèn; 便 mang sắc thái văn viết hơn	会议结束后，代表们便离开了会场。 Huìyì jiéshù hòu, dàibiǎomen biàn líkāi le huìchǎng.Sau khi cuộc họp kết thúc, các đại biểu liền rời hội trường.
即／就是jí／jiùshì	Tức là, chính là; 即 cô đọng và trang trọng hơn	本规定自发布之日起即生效。 Běn guīdìng zì fābù zhī rì qǐ jí shēngxiào.Quy định này có hiệu lực ngay từ ngày ban hành.
令／让lìng／ràng	Khiến, làm cho; 令 thường dùng trong văn viết	恶劣天气令多个航班延误。 Èliè tiānqì lìng duō gè hángbān yánwù.Thời tiết xấu khiến nhiều chuyến bay bị hoãn.
食／吃shí／chī	Ăn; 食 mang sắc thái cô đọng, trang trọng hoặc cổ điển	医生建议他睡前不食辛辣之物。 Yīshēng jiànyì tā shuìqián bù shí xīnlà zhī wù.Bác sĩ khuyên anh ấy không ăn đồ cay trước khi ngủ.

Phân biệt 人家 và 别人

Cả hai đều có thể chỉ người không phải người nói hoặc người nghe. 人家 còn thay cho một người đã xuất hiện trong ngữ cảnh và đôi khi chỉ chính người nói với sắc thái thân mật; 别人 chỉ người khác nói chung và không có hai cách dùng này.

Bảng ví dụ: Phân biệt 人家 và 别人
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
人家rénjia	Chỉ người đã được nhắc đến trong ngữ cảnh	小王帮了你这么多，你应该谢谢人家。 Xiǎo Wáng bāng le nǐ zhème duō, nǐ yīnggāi xièxie rénjia.Tiểu Vương đã giúp bạn nhiều như vậy, bạn nên cảm ơn người ta.
人家rénjia	Chỉ bản thân người nói, thường mang sắc thái thân mật hoặc nũng nịu	你走慢一点，人家都跟不上了。 Nǐ zǒu màn yīdiǎn, rénjia dōu gēn bù shàng le.Bạn đi chậm một chút đi, người ta theo không kịp rồi.
别人biérén	Người khác nói chung	自己的事情不要总麻烦别人。 Zìjǐ de shìqing bùyào zǒng máfan biérén.Việc của mình thì đừng luôn làm phiền người khác.
别人biérén	Người khác nói chung	别人怎么想并不重要。 Biérén zěnme xiǎng bìng bù zhòngyào.Người khác nghĩ thế nào không quan trọng.

Cách dùng 恨不得

Động từ năng nguyện này diễn tả mong muốn hết sức mãnh liệt hoặc nóng lòng làm một việc, thường là việc khó thực hiện ngay hoặc được nói theo lối cường điệu.

Bảng ví dụ: Cách dùng 恨不得
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
恨不得hènbude	Chỉ mong có thể; nóng lòng muốn	知道比赛取消后，他恨不得立刻买票回家。 Zhīdào bǐsài qǔxiāo hòu, tā hènbude lìkè mǎi piào huí jiā.Sau khi biết cuộc thi bị hủy, anh ấy chỉ muốn mua vé về nhà ngay lập tức.
恨不得hènbude	Chỉ mong có thể; nóng lòng muốn	孩子第一次出远门，母亲恨不得一路陪着他。 Háizi dì yī cì chū yuǎnmén, mǔqīn hènbude yīlù péi zhe tā.Con lần đầu đi xa, người mẹ chỉ mong có thể đi cùng suốt chặng đường.

Cách dùng 不由得

Phó từ 不由得 cho biết phản ứng xảy ra tự nhiên, không thể tự kiềm chế. Nguyên nhân hoặc tình huống gây ra phản ứng thường đã được nêu ở phía trước.

Bảng ví dụ: Cách dùng 不由得
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
不由得bùyóude	Không kìm được; bất giác	听到这个熟悉的声音，我不由得回过头来。 Tīngdào zhège shúxī de shēngyīn, wǒ bùyóude huí guo tóu lái.Nghe thấy giọng nói quen thuộc ấy, tôi bất giác quay đầu lại.
不由得bùyóude	Không kìm được; bất giác	看到他们终于重逢，大家都不由得笑了。 Kàndào tāmen zhōngyú chóngféng, dàjiā dōu bùyóude xiào le.Thấy họ cuối cùng cũng đoàn tụ, mọi người đều không kìm được nụ cười.

Phân biệt 体谅 và 原谅

体谅 là đặt mình vào hoàn cảnh người khác để thấu hiểu, có thể đi với phó từ chỉ mức độ hoặc lặp thành 体谅体谅. 原谅 là bỏ qua lỗi lầm, thường không dùng theo hai cách đó.

Bảng ví dụ: Phân biệt 体谅 và 原谅
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
体谅tǐliàng	Thấu hiểu và thông cảm cho hoàn cảnh của người khác	经理很体谅刚入职的员工，给了他们更多适应时间。 Jīnglǐ hěn tǐliàng gāng rùzhí de yuángōng, gěi le tāmen gèng duō shìyìng shíjiān.Quản lý rất thông cảm với nhân viên mới và cho họ thêm thời gian thích nghi.
体谅tǐliàng	Có thể lặp lại để làm nhẹ lời đề nghị	她最近压力很大，你也体谅体谅她吧。 Tā zuìjìn yālì hěn dà, nǐ yě tǐliàng tǐliàng tā ba.Gần đây cô ấy chịu nhiều áp lực, bạn cũng hãy thông cảm cho cô ấy nhé.
原谅yuánliàng	Tha thứ, không truy cứu một lỗi lầm	我为昨天的失礼道歉，请你原谅我。 Wǒ wèi zuótiān de shīlǐ dàoqiàn, qǐng nǐ yuánliàng wǒ.Tôi xin lỗi vì đã thất lễ hôm qua, mong bạn tha thứ cho tôi.
原谅yuánliàng	Tha thứ, không truy cứu một lỗi lầm	他最终原谅了朋友无意造成的错误。 Tā zuìzhōng yuánliàng le péngyou wúyì zàochéng de cuòwù.Cuối cùng anh ấy đã tha thứ cho lỗi lầm vô ý của người bạn.

Cách sử dụng 番

番 làm lượng từ cho hành động hoặc quá trình tốn thời gian, công sức, thường đi với 一 hoặc 几. Trong 翻番／翻了一番, nó biểu thị mức tăng theo bội số.

Bảng ví dụ: Cách sử dụng 番
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
Động từ (V) + 一番	Một lượt, một hồi hành động có quá trình	工作人员调查了一番，才找出问题的原因。 Gōngzuò rényuán diàochá le yī fān, cái zhǎochū wèntí de yuányīn.Nhân viên đã điều tra một hồi rồi mới tìm ra nguyên nhân vấn đề.
几番 + Danh từ (N)	Vài lần hoặc nhiều lượt của một quá trình	方案经过几番讨论，终于确定下来了。 Fāng'àn jīngguò jǐ fān tǎolùn, zhōngyú quèdìng xiàlái le.Phương án đã qua nhiều lượt thảo luận và cuối cùng được chốt.
一番 + Danh từ (N)	Dùng với lời nói, suy nghĩ, ý tốt, tâm ý…	我明白你这样做完全是一番好意。 Wǒ míngbai nǐ zhèyàng zuò wánquán shì yī fān hǎoyì.Tôi hiểu bạn làm vậy hoàn toàn xuất phát từ ý tốt.
翻（一）番	Tăng lên theo bội số; 翻了一番 thường là tăng gấp đôi	新产品上市后，公司的销量比去年翻了一番。 Xīn chǎnpǐn shàngshì hòu, gōngsī de xiāoliàng bǐ qùnián fān le yī fān.Sau khi sản phẩm mới ra mắt, doanh số công ty tăng gấp đôi so với năm ngoái.

Cách dùng 过于

Phó từ 过于 biểu thị mức độ vượt quá giới hạn hợp lý. Nó thường xuất hiện trong văn viết hoặc lời nhận xét tương đối trang trọng và hay hàm ý không mong muốn.

Bảng ví dụ: Cách dùng 过于
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
过于guòyú	Quá, vượt quá mức thích hợp	这个方案过于复杂，不适合初学者。 Zhège fāng'àn guòyú fùzá, bù shìhé chūxuézhě.Phương án này quá phức tạp, không phù hợp với người mới học.
		他过于相信过去的经验，忽略了新的证据。 Tā guòyú xiāngxìn guòqù de jīngyàn, hūlüè le xīn de zhèngjù.Anh ấy quá tin vào kinh nghiệm trước đây nên đã bỏ qua bằng chứng mới.
		结果还没公布，你不必过于担心。 Jiéguǒ hái méi gōngbù, nǐ bùbì guòyú dānxīn.Kết quả vẫn chưa công bố, bạn không cần quá lo lắng.

Cách dùng 着呢

Trong khẩu ngữ, 着呢 đặt sau tính từ hoặc cụm vị ngữ để nhấn mạnh mức độ cao, tương đương “rất… đấy”. Không nên nhầm với 着 chỉ trạng thái đang tiếp diễn.

Bảng ví dụ: Cách dùng 着呢
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
着呢zhe ne	Rất… đấy; nhấn mạnh mức độ trong khẩu ngữ	山里晚上冷着呢，多带一件外套吧。 Shān lǐ wǎnshang lěng zhe ne, duō dài yī jiàn wàitào ba.Buổi tối trong núi lạnh lắm đấy, mang thêm một chiếc áo khoác nhé.
		别小看这道题，难着呢！ Bié xiǎokàn zhè dào tí, nán zhe ne!Đừng xem thường câu này, khó lắm đấy!
		新开的那家面馆生意好着呢。 Xīn kāi de nà jiā miànguǎn shēngyi hǎo zhe ne.Quán mì mới mở ấy làm ăn tốt lắm.

Phân biệt 起码 và 至少

Cả hai đều nêu mức thấp nhất. 起码 còn là tính từ đứng trước danh từ và có thể đi sau 最 để nhấn mạnh; 至少 chủ yếu là phó từ, không dùng làm định ngữ và không nói 最至少.

Bảng ví dụ: Phân biệt 起码 và 至少
Từ / cấu trúc	Nghĩa & cách dùng	Ví dụ
起码／至少qǐmǎ／zhìshǎo	Ít nhất; cùng chỉ mức tối thiểu	成年人每天起码要睡七个小时。 Chéngniánrén měitiān qǐmǎ yào shuì qī gè xiǎoshí.Người trưởng thành mỗi ngày cần ngủ ít nhất bảy tiếng.
起码／至少qǐmǎ／zhìshǎo	Ít nhất; cùng chỉ mức tối thiểu	完成这项工作至少需要三天。 Wánchéng zhè xiàng gōngzuò zhìshǎo xūyào sān tiān.Hoàn thành công việc này cần ít nhất ba ngày.
起码 + 的 + Danh từ (N)	起码 có thể làm định ngữ với nghĩa “cơ bản, tối thiểu”	守时是对合作伙伴起码的尊重。 Shǒushí shì duì hézuò huǒbàn qǐmǎ de zūnzhòng.Đúng giờ là sự tôn trọng tối thiểu dành cho đối tác.
最 + 起码	最起码 nhấn mạnh yêu cầu cơ bản nhất; không dùng 最至少	你最起码应该提前告诉我。 Nǐ zuì qǐmǎ yīnggāi tíqián gàosu wǒ.Ít nhất thì bạn cũng nên báo cho tôi trước.